นพเก้าคืออะไร ทำไมต้องเก้าเม็ด แล้วเม็ดไหนคือของเรา

เวลาพูดถึง “นพเก้า” หรือ “นพรัตน์” หลายคนจะนึกถึงเครื่องประดับมงคล ที่รวมพลอยหลากสีไว้ด้วยกัน ที่มาของนพเก้าเกี่ยวข้องทั้งกับความเชื่อ โหราศาสตร์ และความแตกต่างระหว่างตำราไทยกับอินเดีย บทความนี้สรุปภาพรวมตั้งแต่ความหมาย เหตุผลที่ต้องมีเก้าเม็ด ไปจนถึงวิธีพิจารณาว่าเม็ดไหนเหมาะกับเรา

1. นพเก้าคืออะไร และใช้ทำอะไร

นพเก้าคือชุดรัตนชาติ 9 ชนิด ที่จับคู่กับนพเคราะห์ทั้งเก้า ดวงละหนึ่งชนิด นิยมนำมาทำเป็นแหวน จี้ หรือกำไล และอาจเลือกสวมเฉพาะพลอยของดาวดวงใดดวงหนึ่งได้

ตามคติที่สืบทอดกันมา ผู้สวมใช้พลอยเป็นของมงคลประจำตัว โดยเชื่อว่าใช้หนุนดาวที่เป็นคุณ หรือทุเลาดาวที่เป็นโทษตามดวงชะตา การใส่ครบเก้าเม็ดจึงเป็นตัวแทนของนพเคราะห์ทั้งชุด ความหมายเหล่านี้อยู่ในขอบเขตของความเชื่อทางโหราศาสตร์ ไม่ใช่คุณสมบัติที่พิสูจน์ได้ ด้วยวิทยาศาสตร์อัญมณี

2. นพเก้า นพรัตน์ และ Navaratna เหมือนกันไหม

ทั้งสามคำใช้เรียกแนวคิดเดียวกัน

• นพรัตน์ หมายถึงแก้วหรือรัตนะเก้าประการ
• นพเก้า เป็นคำเรียกแบบไทยที่ใช้กันทั่วไป
• Navaratna เป็นคำสันสกฤต โดย nava หมายถึงเก้า และ ratna หมายถึงรัตนะ

อย่างไรก็ตาม แนวคิดเดียวกันไม่ได้แปลว่ารายชื่อพลอยจะเหมือนกันทุกตำรา ฉบับไทยและฉบับอินเดียใช้พลอยต่างกันในตำแหน่งดาวจันทร์ ดาวอังคาร และราหู

3. ทำไมต้องเก้าเม็ด

เลขเก้าไม่ได้มาจากการนับดาวเคราะห์ตามดาราศาสตร์สมัยใหม่ แต่มาจากระบบ นพเคราะห์ ในโหราศาสตร์อินเดียและไทย ซึ่งประกอบด้วย

• อาทิตย์ เป็นดาวฤกษ์
• จันทร์ เป็นดาวบริวารของโลก
• อังคาร พุธ พฤหัสบดี ศุกร์ และเสาร์ เป็นดาวเคราะห์
• ราหูและเกตุ ไม่ใช่วัตถุบนท้องฟ้า แต่หมายถึงจุดตัดสองตำแหน่งระหว่างแนวโคจร ของดวงจันทร์กับแนวทางเดินปรากฏของดวงอาทิตย์ ซึ่งสัมพันธ์กับการเกิดคราส⁶

เมื่อระบบนี้มีนพเคราะห์เก้าดวง ตำราจึงกำหนดรัตนะไว้ดวงละหนึ่งชนิด รวมเป็นเก้าชนิด คำว่า “ดาว” ในบทความนี้จึงเป็นการเรียกตามระบบโหราศาสตร์ ไม่ใช่การจำแนกวัตถุท้องฟ้า แบบวิทยาศาสตร์

4. จากอินเดียสู่ตำรานพรัตน์ของไทย

แนวคิดการจับคู่พลอยกับนพเคราะห์มีต้นทางจากโหราศาสตร์ฮินดูของอินเดีย ปรากฏในคัมภีร์สันสกฤตอย่าง ครุฑปุราณะ และ อัคนิปุราณะ¹ นักวิชาการเสนอช่วงเวลาของคัมภีร์กลุ่มนี้ไว้ต่างกัน จึงยังระบุปีเริ่มต้นที่แน่นอนไม่ได้²

ช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ พระยาสุริยวงศ์มนตรีและคณะสอบทานตำราเพชรรัตน์ของไทย เทียบกับตำรับพราหมณ์ แล้วเรียบเรียงเป็น ตำรานพรัตน์³ พร้อมบทกลอนที่ยังใช้กันถึงปัจจุบัน

เพชรดีมณีแดง เขียวใสแสงมรกต เหลืองใสสดบุษราคัม

แดงแก่ก่ำโกเมนเอก สีหมอกเมฆนิลกาฬ มุกดาหารหมอกมัว

แดงสลัวเพทาย สังวาลย์สายไพฑูรย์

การสอบทานครั้งนั้นทำให้นพเก้าฉบับไทยมีรายชื่อพลอยต่างจากฉบับอินเดียในบางตำแหน่ง

5. พลอยทั้งเก้ากับดาวประจำ ฉบับไทยและอินเดีย

ตำราไทยต่างจากฉบับอินเดียสามตำแหน่ง คือดาวจันทร์ ดาวอังคาร และราหู ความแตกต่างนี้เป็นเหตุผลว่าทำไมรายชื่อจากหนังสือหรือร้านต่าง ๆ จึงอาจไม่ตรงกัน ก่อนเลือกซื้อจึงควรดูให้ชัดว่าผู้เขียนอ้างอิงตำราไทยหรือตำราอินเดีย

6. แล้วเม็ดไหนคือของเรา

คำถามนี้ไม่มีคำตอบเดียว เพราะคำว่า “พลอยประจำตัว” ถูกใช้กับหลายระบบ จึงควรระบุก่อนว่าเรากำลังเลือกด้วยหลักใด

1. เลือกตามวันเกิด นำวันในสัปดาห์ที่เกิดไปจับคู่กับดาวประจำวัน เป็นวิธีที่เข้าใจง่าย เหมาะสำหรับดูความหมายในภาพรวม แต่ไม่ได้อ่านตำแหน่งดาวทั้งหมดในดวงชะตา
2. เลือกตามพื้นดวง ใช้วัน เดือน ปี เวลา และสถานที่เกิด เพื่อคำนวณตำแหน่งดาวเฉพาะบุคคล ผลอาจต่างกันตามสำนักโหราศาสตร์ วิธีคำนวณ และแนวทางของผู้พิจารณา คนที่เกิดวันเดียวกันจึงไม่จำเป็นต้องได้คำตอบเดียวกัน
3. เลือกครบเก้าเม็ด เหมาะกับผู้ที่ต้องการความหมายของนพเคราะห์ทั้งชุด โดยไม่ต้องเลือกว่าพลอยชนิดใดเป็นเม็ดประจำตัวเพียงเม็ดเดียว
4. เลือกตามความชอบส่วนตัว หากไม่ได้ยึดระบบโหราศาสตร์ สามารถเลือกจากสี ชนิดพลอย รูปทรง งบประมาณ และความชอบได้ นพเก้าในมุมนี้เป็นทั้งงานเครื่องประดับและวัฒนธรรมการออกแบบ

นพเก้าจึงไม่ได้กำหนดว่าทุกคนต้องใส่ครบเก้าเม็ด การเลือกเม็ดเดียวตามดาวและการใส่ครบทั้งชุด เป็นแนวทางที่พบได้ทั้งคู่⁴

7. พลอยสำรองและข้อควรรู้ก่อนเลือก

เมื่อหาพลอยหลักไม่ได้ ตำราบางสายมีระบบ อุปรัตน์ (Uparatna) หรือพลอยสำรอง โดยเลือกพลอยทดแทนตามสีที่สัมพันธ์กับดาวนั้น ตัวอย่างเช่น ดาวศุกร์ซึ่งมีเพชรเป็นพลอยหลัก อาจใช้ไวท์แซปไฟร์ ไวท์เซอร์คอน หรือไวท์โทแพซ ส่วนดาวอาทิตย์ซึ่งมีทับทิมเป็นพลอยหลัก อาจใช้โกเมนแดงหรือโรโดไลต์โทนแดง⁵

• ร้านเราจำหน่ายเฉพาะพลอยสี ไม่มีเพชร การเลือกพลอยของดาวศุกร์จึงดูที่อุปรัตน์แทน
• เพทายของดาวอังคารมีสองแนวทางที่ใช้กัน ตำรานพรัตน์ไทยระบุ “แดงสลัวเพทาย” ซึ่งชี้ไปที่เพทายโทนแดงถึงส้มแดง ส่วนแนวทางอัญมณีไทยบางแหล่งนับเพทายทุกสี รวมถึงเพทายฟ้าซึ่งเป็นสีที่นิยมในตลาด⁵
• ไพฑูรย์ตามตำราคือตาแมวคริโซเบริล⁷ ตาแมวควอตซ์และตาแมวอะพาไทต์ เป็นแร่คนละชนิดกัน แม้ในตลาดจะเรียกรวมกันว่าตาแมว

ดูพลอยประจำดาวของคุณ

อ่านตารางนพเก้าทั้งเก้าชนิด พร้อมจำนวนที่ทางร้านมีในแต่ละชนิด หรือ ค้นหาอัญมณีมงคลประจำตัว จากวันเกิด ชื่อ หรือเบอร์โทร

แหล่งอ้างอิงและอ่านเพิ่มเติม