นพเก้าคืออะไร ทำไมต้องเก้าเม็ด แล้วเม็ดไหนคือของเรา

นพเก้า หรือ นพรัตน์ คือชุดรัตนชาติเก้าชนิดที่จับคู่ไว้กับดาวทั้งเก้าดวง ดวงละหนึ่งชนิด นิยมทำเป็นแหวน จี้ หรือกำไล โดยรวมพลอยทั้งเก้าไว้ในเครื่องประดับชิ้นเดียว หรือเลือกสวมเฉพาะเม็ดของดาวที่ต้องการ

ใช้ทำอะไร ตามคติที่สืบทอดกันมา สวมเป็นของมงคลประจำตัว เพื่อหนุนดาวที่เป็นคุณ หรือทุเลาดาวที่เป็นโทษตามดวงชะตาของแต่ละคน ชุดครบเก้าเม็ดถือว่าครอบคลุมดาวทุกดวง จึงเป็นรูปแบบที่คนไทยคุ้นเคยที่สุด

มาจากไหน และเริ่มเมื่อไหร่

ต้นทางอยู่ที่โหราศาสตร์ฮินดูของอินเดีย ซึ่งจับคู่พลอยกับดาวนพเคราะห์ทั้งเก้า ปรากฏในคัมภีร์สันสกฤตอย่าง ครุฑปุราณะ และ อัคนิปุราณะ¹ นักวิชาการจัดคัมภีร์ กลุ่มนี้ไว้ในช่วงพันปีแรกของคริสต์ศักราช แต่ยังไม่ได้รับการยืนยันอย่างแน่ชัด²

ฝั่งไทยมีหลักฐานชัดกว่า ช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ พระยาสุริยวงศ์มนตรีและคณะ สอบทานตำราเพชรรัตน์ของไทยเทียบกับตำรับพราหมณ์ แล้วเรียบเรียงขึ้นเป็น ตำรานพรัตน์³ พร้อมบทกลอนที่ยังใช้กันถึงทุกวันนี้

เพชรดีมณีแดง เขียวใสแสงมรกต เหลืองใสสดบุษราคัม แดงแก่ก่ำโกเมนเอก สีหมอกเมฆนิลกาฬ มุกดาหารหมอกมัว แดงสลัวเพทาย สังวาลย์สายไพฑูรย์

การสอบทานครั้งนั้นคือจุดที่ฉบับไทยแยกออกจากฉบับอินเดีย และบทกลอนก็กลายเป็น ตัวกำหนดว่านพเก้าฉบับไทยประกอบด้วยพลอยชนิดใดบ้าง

พลอยทั้งเก้ากับดาวประจำ

สามแถวที่ฉบับไทยต่างจากฉบับอินเดียคือ ดาวจันทร์ ดาวอังคาร และราหู ฉบับอินเดียใช้ไข่มุก ปะการังแดง และเฮสโซไนท์ซึ่งเป็นโกเมนโทนน้ำผึ้ง ส่วนฉบับไทยใช้มุกดาหาร เพทาย และโกเมนแดง ตามที่ระบุไว้ในตำรา

เลือกเม็ดเดี่ยวตามดาว หรือครบเก้าเม็ดดี ?

แต่ละทางมีจุดเด่นคนละอย่าง เลือกได้ตามความเหมาะสมของแต่ละคน

ตำราที่เรียบเรียงแนวปฏิบัติสายนี้ในยุคปัจจุบันระบุทั้ง พลอยเม็ดเดียว และ ชุดพลอยที่เข้ากัน ไว้คู่กัน⁴ ทั้งสองทางจึงอยู่ในแนวปฏิบัติเดียวกัน

ถ้าพลอยประจำดาวหาไม่ได้ ตำรามีทางรองไว้ให้

ตำราฝ่ายคัมภีร์มีระบบที่เรียกว่า อุปรัตน์ (Uparatna) — พูดง่าย ๆ คือ “พลอยสำรอง” ที่ตำรากำหนดไว้ให้ใช้แทนพลอยหลักได้ สำหรับผู้ที่หาพลอยหลักไม่ได้

หลักสำคัญคือ อุปรัตน์ต้องเดินตามสีของพลอยหลัก เพราะสีเป็นตัวกำหนดดาว ไม่ใช่ชนิดของแร่อย่างเดียว

ดาวศุกร์ซึ่งพลอยหลักคือเพชร มีอุปรัตน์เป็นพลอยโทนใสอย่างไวท์แซปไฟร์ ไวท์เซอร์คอน และไวท์โทแพซ ส่วนดาวอาทิตย์ซึ่งพลอยหลักคือทับทิม มีอุปรัตน์เป็นพลอยโทนแดงอย่างโกเมนแดงและโรโดไลต์โทนแดง

แร่ชนิดเดียวกันแต่คนละสี จึงอาจไปอยู่คนละดาวกัน เพทายเป็นตัวอย่างที่ชัดที่สุด เพทายโทนขาวใสถูกจัดเป็นอุปรัตน์ของดาวศุกร์แทนเพชร ส่วนเพทายโทนเหลืองน้ำผึ้ง ถูกจัดเป็นอุปรัตน์ของราหู⁵

เรื่องที่ควรรู้ก่อนเลือก

• ร้านเราจำหน่ายเฉพาะพลอยสี ไม่มีเพชร ดาวศุกร์จึงดูที่อุปรัตน์แทน
• เพทายของดาวอังคาร มีสองแนวทางที่ใช้กันจริงทั้งคู่ ตำรานพรัตน์ไทยระบุว่า "แดงสลัวเพทาย" ซึ่งชี้ไปที่เพทายโทนแดงถึงส้มแดง ส่วนแนวทางอัญมณีไทยนับเพทายทุกสี เป็นรัตนของดาวอังคาร รวมถึงเพทายฟ้าซึ่งเป็นสีที่นิยมที่สุด⁵
• ไพฑูรย์ตามตำราคือตาแมวคริโซเบริล⁶ ส่วนตาแมวควอตซ์และตาแมวอะพาไทต์ เป็นคนละแร่กัน แม้ในท้องตลาดจะเรียกรวมกันว่าตาแมวทั้งหมด

ดูพลอยประจำดาวของคุณ

อ่านตารางนพเก้าทั้งเก้าชนิด พร้อมจำนวนที่ทางร้านมีในแต่ละชนิด หรือ ค้นหาอัญมณีมงคลประจำตัว จากวันเกิด ชื่อ หรือเบอร์โทร

ที่มาของข้อมูลในบทความนี้